Beperkingen Excel voor statistisch gebruik

Excel heeft een aantal beperkingen bij het uitvoeren van statistische berekeningen. Hierdoor leent Excel zich niet goed voor gebruik bij wetenschappelijk onderzoek. Voor niet al te ingewikkelde verzamelingen van gegevens en wanneer een grote nauwkeurigheid niet van belang is, kan Excel wel worden ingezet.

Excel kan gegevens alleen maar verwerken wanneer ze in een lijst staan. In een dergelijke lijst moeten de gegevens geen fouten bevatten, want met fouten in een lijst gaat Excel niet altijd goed om. Het maken van een goede lijst met betrouwbare gegevens is daarom belangrijk. Bij het invoeren van gegevens (de zogenaamde data entry) in een lijst is het raadzaam om gebruik te maken van

  • invoerformulieren
  • gegevensvalidatie

Statistische werbladfuncties

Standaard zitten in de functiebibliotheek van Excel diverse functies die voor een statistische analyse van gegevens te gebruiken zijn. Deze zijn te vinden in de categorie Statistische functies. Enkele veel gebruikte:

  • GEMIDDELDE : Rekenkundige gemiddelde van een reeks getallen.
  • MEDIAAN : Mediaan van de waarden
  • MODUS.ENKELV : Modus van de waarden
  • NORMALISEREN : Berekent de z-waarde uit gemiddelde en standaarddeviatie
  • NORM.S.VERD : kansverdeling van de standaardnormale verdeling
  • NORM.VERD.N : Kansverdeling van de normale verdeling
  • STDEV.P : standaarddeviatie van een populatie
  • STDEV.S : standaarddeviatie van een steekproef
  • VAR.P : Variantie van een populatie
  • VAR.S : Variantie van een steekproef
  • T.DIST : T-verdeling
  • CHIKW.VERD : Chikwadraat verdeling
  • TREND : Berekent waarden volgens lineaire trend
  • CORRELATIE : Berekent correlatiecoĆ«fficient
  • COVARIANTIE.P : Covariantie in populatie
  • COVARIANTIE.S : Covariantie in steekproef
  • BINOM.VERD : Binomiale verdeling
  • POISSON.VERD : Poisson verdeling

Bij het gebruik van deze werkbladfuncties, bijvoorbeeld voor het maken van een betrouwbaarheidsinterval of de toetsing van een hypothese, moet je steeds zelf de formules en de bijbehorende argumenten in het werkblad invoeren. Dit vereist wel dat je goed weet wat je doet.

En bij de chikwadraattoetsing wordt veelvuldig gebruik gemaakt van draaitabellen. Het goed kunnen werken daarmee is dan een vereiste.

Gegevensanalyse (Analysis Toolpak)

Naast het gebruik van werkbladfuncties heeft Excel standaard ook een invoegtoepassing Gegevensanalyse (Analysis ToolPak) beschikbaar welke een aantal functies biedt voor het uitvoeren van (gecompliceerdere) gegevensanalyses. Een paar mogelijkheden:

  • Beschrijvende statistiek
  • Correlatie
  • Covariantie
  • F-toets
  • T-toets
  • Z-toets
  • Variantieanalyse
  • Histogram
  • Rang en percentiel
  • Regressie

Net als bij de werkbladfuncties geldt ook hier dat je voor het gebruik over de nodige statistische kennis moet beschikken.

** Uitbreidingen

Vanwege de beperkte statistische mogelijkheden van Excel zijn er vele uitbreidingen in de vorm van invoegtoepassingen (add-ins) ontwikkeld. Deze add-ins hebben naast meer functies ook vaak een handiger interface (helaas vaak alleen Engelstalig) waardoor het gebruik ervan eenvoudiger wordt in vergelijking met de werkbladfuncties. Er zijn zowel gratis als commerciƫle add-ins verkrijgbaar. De prijzen van deze laatste varieren van ca. $100 tot $1000 per licentie. Vaak zijn er wel academische licenties beschikbaar en bijna allemaal kennen ze een gratis probeerversie voor 30 dagen gebruik.

Bij de inventarisatie van het aanbod aan add-ins en beoordeling van het gebruik hiervan in het cursusmateriaal van Softwijs is vooral gekeken naar goedkope mogelijkheden voor inzet in het HBO, dat de grootste doelgroep van Softwijs vormt. Twee aantrekkelijke mogelijkheden zijn PHStat2 en SSC-STAT.

PHStat2

Afkomstig van Prentice Hall, wordt geleverd bij sommige van hun studieboeken. Voor info zie Prentice Hall.

SSC-STAT

Afkomstig van de universiteit van Reading Voor persoonlijk gebruik gratis. Wordt o.a. gebruikt in de ITunes-U cursus Statistics van Veronika Czellar. Uitgebreide info op SSC.